Tak wrześnianie uczcili Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie

130. rocznicę wybuchu Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 obchodziliśmy po raz pierwszy jako święto narodowe. Wrzesińskie obchody odbyły się 27 i 28 grudnia w rocznicę wybuchu powstania w Poznaniu i rocznicę wybuchu powstania na ziemi wrzesińskiej.

Przy muralu niepodległościowym przy ul. Gnieźnieńskiej, na parkingu w godz. 10.00-16.00 obejrzeć można było replikę czołgu Renault FT-17, który był na wyposażeniu armii gen. Józefa Hallera w 1919 r. Możliwość namacalnego zetknięcia się z niepodległościową historią była wyśmienitą atrakcją dla mieszkańców, zwłaszcza dla dzieci. Chętnie korzystały one z tego, że mogły usiąść za sterami czołgu. Z możliwości tej skorzystał także sam Burmistrz Tomasz Kałużny. Równocześnie tuż obok w Samorządowej Szkole Podstawowej nr 1 im. 68. Pułku Piechoty w godz. 10.00-16.00 można było zapoznać się z wystawą okolicznościową pt. „Powstanie Wielkopolskie 1918-1919” przygotowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji poznańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

Tego samego dnia w trotuarze chodnika ulicy Harcerskiej przy domu Opieszyn 6 odsłonięto tablicę historyczną upamiętniającą, że w tym budynku w 1918 r., kiedy wybuchło powstanie wielkopolskie mieszkał, wówczas podpułkownik Kazimierz Grudzielski, późniejszy dowódca Frontu Północnego Powstania Wielkopolskiego i generał dywizji. Jest to 15 tablica upamiętniająca ciekawe wydarzenia i osoby na terenie naszego miasta.

Z kolei 28 grudnia po południu w Gozdowie odbył się ponowny pochówek Wandy z Dobrogoyskich Grudzielskiej, żony generała Kazimierza Grudzielskiego. Wanda Grudzielska urodziła się 28 marca 1875 r. w Prusinowie (?), pow. pleszewski. 16 lutego 1901 r. wyszła za mąż za Kazimierza Grudzielskiego, wówczas kapitana wojsk niemieckich. Ślub odbył się w kościele farnym w Gnieźnie. Można dodać, że jej ojcem chrzestnym był Stanisław Thiel, radca prawny z Wrześni. Jak opisuje Pan Michał Pawełczyk – Grudzielski poprzez ożenek z Wandą z Dobrogoyskich „deklarując polskość w tak jawny sposób naraził się Prusakom i został odsunięty na boczny tor, a następne lata spędził na niemieckiej prowincji”.

W okresie powstania wielkopolskiego Wanda Grudzielska wspierała męża, ale także i samych powstańców poprzez datek pieniężny 100 marek i 33 marek w srebrze na cele wojenne. Małżeństwo nie doczekało się potomków. Po śmierci męża zamieszkała w Poznaniu. Wanda z Dobrogoyskich Grudzielska zmarła 3 marca 1948 r. w Poznaniu. Została pochowana na cmentarzu przy ul. Nowina (tzw. jeżyckim). Z inicjatywy krewnej Małgorzaty Grabskiej podjęta została ekshumacja Wandy Grudzielskiej. Do inicjatywy przyłączył się Urząd Miasta i Gminy we Wrześni, Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich, Parafia Rzymskokatolicka w Gozdowie i Przedsiębiorstwo Usług Komunalnych we Wrześni.

Zgodnie z życzeniem zmarłej Wandy Grudzielskiej została ona pochowana w grobowcu rodzinnym Grudzielskich przy kościele parafialnym pw. Świętych Apostołów Filipa i Jakuba w Gozdowie. Uroczystościom pogrzebowym przewodniczył i kazanie wygłosił ks. Andrzej Kostencki, proboszcz gozdowskiej parafii. Na uroczystość przybyli krewni zmarłej: Małgorzata Grabska i Urszula Grabska oraz Marek Slawiński. Przy trumnie ze szczątkami Wandy Grudzielskiej wartę zaciągnęli członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej „Tschuff” z Kościana. Hołd oddał również poczet sztandarowy Zespołu Szkół Zawodowych nr 2 im. Powstańców Wielkopolskich. Trumnę ze szczątkami Wandy Grudzielskiej złożono w grobowcu rodziny Grudzielskich.

Na zakończenie delegacje władz miejskich i powiatowych, instytucji, szkół, stowarzyszeń i organizacji złożyli wiązanki kwiatów i zapalono znicze. Na zakończenie podziękowanie w imieniu rodziny złożył Dariusz Mielcarek, ubrany
w mundur rotmistrza 17 Pułku Ułanów, który symbolizował rotmistrza Edwarda Grabskiego, kuzyna zmarłej Wandy Grudzielskiej, twórcy kawalerii w powstaniu wielkopolskim. Uroczystości zakończono odśpiewaniem „Roty”.

źródło i fot. UMiG we Wrześni